روش سرمادرمانی (کرایوتراپی) در درد عضلانی و آسیب های فیزیکی

سرمادرمانیکرایوتراپی، یا سرما درمانی به معنی استفاده از سرما برای درمان است. از نظر تئوری، اثرات درمانی سرما شامل بی حسی موضعی (کاهش درد)، انقباض رگ‌های خونی برای کمک به کاهش تورم، و کاهش گرفتگی عضلات می‌باشد. مطالعات اخیر نشان داده‌اند که شواهد کافی برای اثبات فواید بالینی کایروتراپی در درمان آسیب‌های بافت‌های نرم وجود ندارد. شواهد جدید نشان می‌دهند که یخ باعث کندی روند طبیعی بهبود بدن شده و با کاهش جریان مایع لنفاوی باعث باقی ماندن  یا عدم رفع التهاب می‌شود. این شواهد مخالف انتظارات عموم از کایروتراپی هستند. برای انجام سرما درمانی روش‌های بسیاری وجود دارند. انتخاب روش مناسب به اینکه کدام قسمت از بدن باید سرد شود و نوع آسیبِ موجود بستگی دارد. هر چیزی که یخ خرد شده یا ریز شده را در خود نگه دارد کیسه یخ نامیده می‌شود. کیسه یخ می‌تواند یک کیسه پلاستیکی، یک حوله یا یک کیسه‌ی یخ آماده باشد. کیسه یخ بهتر و طولانی‌تر از مواد و ژل‌های شیمیایی تجاری یا منجمد می‌تواند بافت‌های نرم زیرین را سرد کند. در صورت نیاز می‌توان کیسه یخ را توسط بانداژ یا نوارهای مخصوص روی محل ثابت کرد.

روش‌های انجام سرما درمانی


برای انجام سرما درمانی چندین روش وجود دارد که عبارتند از:

حمام یخ را می‌توان به راحتی با استفاده از یک ظرف که تا نیمه از یخ و آب پر است تهیه کرد. اندازه‌ و عمق ظرف مورد نیاز به قسمت تحتِ درمان بستگی دارد. استفاده از حمام یخ برای درمان قسمت‌های استخوانی بدن همچون پا، مچ پا، دست و آرنج بهترین روش است. استفاده از حمام یخ بلافاصله پس از وارد شدن آسیب و فرو بردن تمام قسمت آسیب دیده در یخ به اندازه‌ی استفاده از کیسه یخ و باند فشاری موثر نیست زیرا در حمام یخ هیچ فشاری به محل آسیب وارد نمی‌شود. بستن مچ پا قبل از فرو بردن آن در حمام یخ نیز مانع سرد شدن کافی محل آسیب می‌شود.

ماساژ یخ

می‌توان از یخ برای ماساژِ محل آسیب استفاده کرد. معمولا یخ‌های مکعبی با دسته (مانند چوبهای آب نبات) منجمد می‌شوند. این روش برای عضلات و قسمت‌های بزرگِ آسیب دیده بهترین روش است.در این روش باید با یخ به بالا و پایین عضله‌ی آسیب دیده ضربه زد. یکی از مضرات این ماساژ این است که یخ مدت کمی با هر قسمت در تماس است. پس از این ماساژ، محل آسیب در معرض هوا قرار گرفته و تاثیر سرد کردن بافت کاهش می‌یابد. اما بی حس کردن محل توسط یخ بسیار مفید است زیرا حرکت یخ روی محل باعث تحریک گیرنده‌های مکانیکی عضلات می‌شود.

بسته‌های ژل

این بسته‌ ژل‌های تجاری دارای یک ماده ژلاتینی هستند که تا زمان مورد نیاز در فریزر به صورت منجمد نگه داشته می‌شوند. نمونه‌های بهترِ آنها دارای نوعی ماده ضد انجماد هستند که مانع انجماد کامل ژل شده و باعث می‌شود که ژل بتواند شکل اعضای بدن را به خود بگیرد. این ژل‌ها برای استفاده در کلینیک مناسب هستند زیرا قابل استفاده‌ی مجدد بوده و به اندازه‌ی کیسه‌‌های یخ ‌به هم ریختگی و شلوغی ایجاد نمی‌کنند. اما زمانی که این ژل‌ها از فریزر خارج می‌شوند، فورا ذوب می‌شوند و بنابراین برای استفاده در زمین بازی مناسب نیستند. همچنین باید توسط یک حوله یا لباس روی پوست قرار داده شوند تا سرمازدگی ایجاد نشود.

کیسه‌های سرد کننده‌ی شیمیایی

کیسه‌های سرد کننده ی شیمیایی، کیسه‌هایی یکبار مصرف هستند که در آنها فشار و پارگی کیسه‌ی اصلی باعث آزاد شدن یک ماده شیمیایی شده و این ماده واکنشی ایجاد می‌کند که دمای کیسه را پایین می‌آورد. این کیسه‌‌ها دما را آنقدر پایین نمی‌آورند که دمای بافت کاهش چشمگیری پیدا کند. اما با این حال، برای مصارف اورژانسی مفید هستند. هر گونه نشتی از بسته باعث سوختگی شیمیایی می‌شود.

اسپری‌های واپوکولانت زمانی که در تماس با پوست قرار گیرند، سریع تبخیر می‌شوند. هم زمان با این تبخیر، گرمای پوست نیز از بین می‌رود. تاثیر سرد کنندگی این اسپری‌ها بسیار سطحی است و بنابراین کارآیی محدودی دارند.

کرایوکاف

کرایوکاف دستگاهی متشکل از یک مخزن پر از آب یخ و ‌آستین‌های نایلونی است که محل آسیب دیده را در آن قرار می‌دهند. آب یخ در کاف جریان می‌یابد تا بخش آسیب دیده‌ را سرد کند. تانک باید بالا باشد تا آب بیشتری در کاف جریان یافته و فشار وارده به محل آسیب افزایش یابد. به این ترتیب، فشار نیز به محل آسیب وارد می‌شود. برای سرد کردن آبِ موجود در کاف، تانک پایین آورده می‌شود تا آب مجددا در کاف جریان یافته و در آنجا دوباره با آب یخ ترکیب شود. سپس تانک دوباره بالا می‌رود تا کاف را پر کند. کرایوکاف باعث ایجاد سرما و فشار کافی شده و روشی نسبتا آسان و قابل استفاده‌ی مجدد است. می‌توان کاف‌هایی با شکل‌ها و اندازه‌های مختلف خریداری کرده و از آنها برای تمام قسمت‌های بدن استفاده کرد.

زمانی که آسیبی به پوست وارد می‌شود، باید از روش RICE استفاده کرد. به منظور جلوگیری از عفونت، یخِ مورد استفاده باید با داروی ضدعفونی کننده مخلوط شود. در یک فنجان پلاستیکی، آب مقطر یا آب جوش را با بتادین ۱۰٪ و لیدوکائین ۲٪ ترکیب کنید. یک چوب آب نبات یا چیزی مشابه را با یک نوار بسته، آن را در وسط فنجان قرار داده و سپس آن را فریز کنید. در هنگام نیاز، یخ را حدود ده دقیقه با حرکت عقب و جلو روی پوست کشیده و سپس محل را با استفاده از یخ به روش معمول درمان کنید.

اثرات کرایوتراپی


کرایوتراپی یا سرما درمانی هم بلافاصله بعد از آسیب و هم در مرحله توانبخشی اثراتی به جا می‌گذارد.

دلیل اینکه استفاده از یخ می‌تواند درد را کاهش دهد مشخص نیست. تئوری‌های زیادی در این مورد وجود دارد و ممکن است ترکیب برخی مکانیسم‌های پیشنهادی باعث تسکین درد شوند. برخی از مکانیسم‌های احتمالی تسکین دهنده‌ی درد عبارتند از:

  • سرما باعث کاهش انتقال عصبی در فیبرهای درد می‌شود.
  • سرما باعث کاهش فعالیت انتهای آزاد عصبی می‌شود.
  • سرما آستانه درد را بالا می‌برد.
  • سرما باعث ترشح اندورفین می‌شود.
  • حس سرما بر احساس درد غلبه می‌کند. این حالت را نظریه کنترل دروازه درد می‌نامند.
  • سرما باعث کاهش خون ریزی و تورم می‌شود.
  • یخ با سرد کردن سطح پوست و بافت‌های زیرین، باعث تنگی عروق خونی، یا وازوکانستریکشن می‌شود.

وازوکانستریکشن منجر به کاهش خون رسانی به محل و در نتیجه کاهش تورم می‌شود. پس از چند دقیقه، عروق خونی دوباره باز شده و خون به محل می‌رود. پس از این مرحله، یک مرحله وازوکانستریکشن دیگر وجود دارد- این فرآیند تنگی و سپس گشادی و خون رسانی را واکنش شکار (hunting response) می‌نامند.هرچند پس از مراحل ذکر شده، هنوز خون به محل می‌رسد اما تورم تا حد زیادی کاهش یافته و اگر یخ استفاده نمی‌شد مقدار تورم خیلی بیشتر بود. کاهش تورم باعث افزایش حرکت عضلات و کاهش مشکلات عملکردی ناشی از آسیب می‌شود. همچنین تورم ناشی از پاسخ التهابی نیز باعث افزایش فشار به بافتِ مربوطه و دردِ بیشتر می‌شود. این درد در اثر ترشح برخی مواد شیمیایی در خون در هنگامِ آسیبِ بافت تشدید می‌شود- بنابراین وازوکانستریکشن ایجاد شده در هنگام کاربرد یخ، درد را نیز کاهش می‌دهد.

گرفتگی عضلات معمولا پاسخ بدن نسبت به درد است. عضلات اطراف محل آسیب دیده برای محافظت از آن محل، منقبض می‌شوند. این را محافظت عضلانی می‌نامند و هدف از آن، ممانعت از وارد شدن آسیب بیشتر به محل است. بنابراین، یخ که برای کاهش درد مفید است، در کاهش گرفتگی عضلات نیز موثر خواهد بود. همچنین تصور می‌شود برخی گرفتگی‌های عضلانی که نه در اثر آسیب، بلکه در اثر استفاده بیش از اندازه از عضله یا عدم تعادل مایعات یا الکترولیت‌ها به وجود آمده‌اند نیز با سرما درمانی کاهش می‌یابند. علت این کاهش کاملا مشخص نیست اما احتمال داده می‌شود که یخ سرعت هدایت اعصاب حسی و حرکتی و همچنین فعالیت سلول‌های دوک عضلانی که مسئول حفظ تون عضلانی هستند را کاهش داده و باعث کاهش فعالیت حرکتی می‌شود.

یخ با کاهش متابولیسم سلول‌ها، اکسیژنِ مورد نیاز سلول‌ها را کاهش می‌دهد. بنابراین زمانی که جریان خون از طریق وازوکانستریکشن محدود شد، خطر مرگ سلولی در اثر نیاز به اکسیژن، که نکروز سلول‌های ثانویه نامیده می‌شود، نیز کاهش می‌یابد.

روش‌های بسیار و مناسبی برای کاهش حرارت بدن در حین ورزش در یک محیط گرم وجود دارد. یک روش ساده استفاده از یک کیسه سرد دور گردن یا پیشانی در حین ورزش است (مانند زمانی که به دلایلی حوله‌ی گرم را روی پیشانی قرار می‌دهیم). روش تخصصی‌تر شامل استفاده از جلیقه‌ای، مانند جلیقه‌ی دورا کلد (Dura-Kold) است که در زمان استراحت بین ورزش پوشیده شده و خیلی سریع دمای بدن را کاهش می‌دهد. وجود پنکه در اطراف زمین بازی و ایستادن بازیکنان روبروی آن در زمان استراحت نیز می‌تواند دمای بدن را کاهش دهد.

اگر تبخال‌ها و تاول‌ها زود تشخیص داده شوند، استفاده از یخ می‌تواند احتمال پیشرفت آنها را کاهش دهد. به محض اینکه فرد متوجه تبخال زخم یا تاول شد، دو سوم از یک یخ مکعبی را در کیسه‌ای پارچه ای یا پلاستیکی قرار داده و آن را مستقیما روی پوست قرار داده و اجازه دهد یخ بیش از دو ساعت در محل بماند. روش دیگر این است که از یک سطل آب یخ برای تاول‌های دست‌ها، پاها، و آرنج‌ها استفاده کند (دست، پا یا آرنج را ده دقیقه در سطل حاوی آب یخ قرار دهد).

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *